Nxënësit me çantat në shpinë, duke dëgjuar një instruktor gjatë një mësimi praktik për monitorimin e mjedisit, që po zhvillohej në një hapësirë të gjelbër në mes të pyllit.

Shkenca qytetare për shkolla

«Shkenca Qytetare për Shkolla» prezanton metoda praktike për edukatorët, që t’i përfshijnë nxënësit në monitorimin e biodiversitetit dhe në kërkimet shkencore. Shkenca qytetare u mundëson nxënësve të shkojnë përtej të mësuarit rreth jetës së egër dhe të bëhen pjesëmarrës aktivë duke vëzhguar, dokumentuar, analizuar dhe duke shpërndarë informacione. Kafshët e mëdha dhe mesatare mishngrënëse janë veçanërisht të përshtatshme për këtë qasje, sepse shpesh janë të fshehura dhe të vështira për t’u vëzhguar drejtpërdrejt, duke i bërë dëshmitë e tërthorta të regjistruara me kujdes të vlefshme për monitorim.

Ky model praktik ndihmon edukatorët të zgjedhin aktivitete në përputhje me moshën e nxënësve, përvojën e tyre të mëparshme, objektivat e të nxënit, burimet e disponueshme dhe kushtet lokale. Aktivitetet mund të zhvillohen në ambiente të mbyllura ose të hapura dhe duhet të bazohen në njohuritë për biologjinë dhe ekologjinë e specieve në fjalë, si dhe në karakteristikat e habitateve lokale dhe kontekstin kulturor të zonës. Ato mund të përfshijnë identifikimin e specieve dhe të shenjave, analizën e imazheve të kapura nga kamerat, hartimin e vëzhimeve, survejimin e gjurmëve dhe shenjave, vëzhimet e faunës dhe ushtrimet e monitorimit të udhëhequra. Kombinimi i përvojës në terren me aktivitetet në klasë ndihmon nxënësit të lidhin vëzhimet e tyre me interpretimin shkencor dhe analizën e të dhënave.

Shkenca qytetare digjitale ofron një mundësi për të lidhur vëzhgimet lokale me iniciativa shkencore më të gjera. Në kuadrin e 4PETHABECO, projekti i iNaturalist, “Bashkohuni me gjurmët e egra: Karnivorët e Adriatikut dhe Jonit”, u mundëson edukatorëve dhe nxënësve të kontribuojnë me vëzhgime të arinjve të murrmë, ujqërve gri, rrëqebujve euroaziatikë dhe çakajve të artë në të gjithë rajonin e Adriatikut dhe Jonit. Nxënësit mund të dokumentojnë vëzhgime të drejtpërdrejta dhe dëshmi të tërthorta, ndërsa mësojnë se vëzhgimet mund të rishikohen dhe të vlerësohen në mënyrë bashkëpunuese dhe se njohuritë shkencore zhvillohen përmes dëshmive dhe verifikimit. Ata gjithashtu mund të kuptojnë se si vëzhgimet e mbledhura në zonën e tyre lokale mund të kombinohen me të dhënat nga pjesëmarrës të tjerë, për të kontribuar në iniciativa rajonale më të gjera dhe, kur të ndahen në mënyrë adekuate përmes infrastrukturave të të dhënave të biodiversitetit, në njohuri shkencore më të gjera.

Një pjesë e rëndësishme e praktikave më të mira është cilësia e të dhënave. Nxënësit mësojnë të vëzhgojnë me kujdes, të dallojnë atë që shohin nga ajo që supozojnë, të dokumentojnë informacionin e rëndësishëm dhe të tregojnë nëse ka pasiguri kur identifikimi nuk është i mundur. Fotografitë e sakta, datat, vendet, përshkrimet dhe informacioni tjetër kontekstual e bëjnë regjistrimin më të dobishëm, ndërsa vendet e ndjeshme dhe informacioni personal duhet të trajtohen me përgjegjësi. Aktivitetet në terren duhet gjithmonë të kenë përparësi sigurinë e nxënësve, mësuesve dhe kafshëve të egra dhe të ndjekin rregullat lokale dhe udhëzimet e ekspertëve.

Së fundi, Praktikat e Mira inkurajojnë edukatorët që të përfshijnë të dhënat e shkencës qytetare në klasë. Nxënësit mund të krijojnë harta dhe grafikë, të krahasojnë vëzhgimet në vende ose periudha të ndryshme, të eksplorojnë modelet dhe të diskutojnë kufizimet e të dhënave të disponueshme. Ata mund të komunikojnë gjetjet e tyre dhe të reflektojnë mbi mënyrën se si vëzhgimet e tyre plotësojnë monitorimin profesional dhe kontribuojnë në një kuptim më të gjerë të biodiversitetit. Kjo përfundon ciklin e shkencës qytetare, duke filluar nga vëzhgimi dhe regjistrimi, dhe duke vazhduar me vërtetimin, analizën dhe komunikimin, duke i ndihmuar nxënësit të zhvillojnë aftësitë shkencore, digjitale dhe vëzhguese, si dhe ndjenjën e përgjegjësisë ndaj mjedisit, duke e kuptuar se kontributet e tyre mund të kenë vlerë përtej kontekstit lokal dhe të mbështesin njohuritë dhe ruajtjen e biodiversitetit.

Çfarë mund të ofrojnë nxënësit?

Shkenca qytetare u mundëson anëtarëve të publikut të kontribuojnë në kërkimet shkencore duke mbledhur, regjistruar ose analizuar të dhëna. Në shkolla, ajo ofron një mënyrë tërheqëse për të lidhur edukimin mjedisor me praktikat reale shkencore. Nxënësit nuk thjesht mësojnë për biodiversitetin; ata mund të bëhen kontribues aktivë në njohuritë që përdoren për të monitoruar dhe mbrojtur jetën e egër.

Gjitarët e mëdhenj mishngrënës janë shpesh të vështirë për t’u vëzhguar drejtpërdrejt, sepse ata kanë zona të gjera të banimit dhe, në përgjithësi, janë të fshehur. Për këtë arsye, studiuesit mund të përfitojnë nga vëzhgime të mëtejshme të mbledhura nga vullnetarë të trajnuar, komunitete lokale dhe shkolla. Nxënësit mund të kontribuojnë duke dokumentuar vëzhgime të drejtpërdrejta, duke regjistruar shenja të tërthorta siç janë gjurmët, shtigjet, jashtëqitjet ose shenjat e gërryerjes, duke analizuar imazhet e kapura nga kamerat kurth ose duke ngarkuar vëzhgime të jetës së egër përmes platformave të shkencës qytetare.

Pjesëmarrja në këto aktivitete zhvillon aftësitë shkencore, mendimin kritik, aftësitë e vëzhgimit dhe ndjenjën e përgjegjësisë ndaj mjedisit, duke forcuar lidhjen e nxënësve me biodiversitetin lokal. Gjithashtu, u ndihmon atyre të kuptojnë se si mblidhen të dhënat ekologjike dhe pse informacioni i saktë është i rëndësishëm për monitorimin dhe ruajtjen e jetës së egër.

Projekte si 4PETHABECO inkurajojnë shkollat të marrin pjesë në monitorimin e biodiversitetit dhe demonstrojnë se edhe vëzhgimet e vogla, të dokumentuara me kujdes, mund të kontribuojnë në një kuptim më të gjerë të shpërndarjes së specieve dhe bashkëjetesës midis njerëzve dhe kafshëve të egra.

Zgjedhja e një aktiviteti të përshtatshëm

Aktivitetet e shkencës qytetare mund të përshtaten për një gamë të gjerë mjedimesh edukative, nga mësimet në klasë deri te punët praktike në terren. Kur planifikojnë një aktivitet, edukatorët duhet të marrin në konsideratë moshën e nxënësve, përvojën e tyre të mëparshme, burimet e disponueshme, stinën, karakteristikat e mjedisit lokal dhe rezultatet e synuara të të nxënit. Zgjedhja e aktiviteteve që janë të realizueshme dhe relevante ndihmon nxënësit të marrin pjesë me besim, duke zhvilluar njëherësh kompetencat shkencore dhe mjedisore.

Aktivitetet e zhvilluara në ambiente të mbyllura mund të përfshijnë studimin e biologjisë dhe ekologjisë së specieve në fjalë, duke përfshirë sjelljen, kërkesat e habitatit dhe rolin ekologjik, si një pikënisje për aktivitetet e mëvonshme të vëzhgimit dhe monitorimit. Nxënësit mund më pas të identifikojnë specie ose shenja nga fotografitë, të interpretojnë imazhet e kapura nga kamerat kurth, të analizojnë regjistrat e vëzhgimit ose të eksplorojnë hartat e shpërndarjes së specieve. Aktivitetet mund të lidhen gjithashtu me karakteristikat e habitateve lokale dhe me kontekstin kulturor të zonës, duke përfshirë njohuritë, traditat dhe perceptimet lokale për jetën e egër. Aktivitetet e zhvilluara në natyrë mund të përfshijnë kërkimin e gjurmëve dhe shenjave të kafshëve, identifikimin e habitateve të përshtatshme, regjistrimin e vëzhgimeve të jetës së egër ose pjesëmarrjen në ushtrime të monitorimit të udhëhequra. Kombinimi i përvojës praktike me analizën në klasë ndihmon nxënësit të lidhin vëzhgimet e tyre me biologjinë dhe ekologjinë e specieve, kontekstin e tyre lokal mjedisor dhe kulturor, si dhe interpretimin shkencor dhe analizën e të dhënave.

Në kuadrin e projektit 4PETHABECO, seminaret e organizuara në shkolla i prezantuan nxënësit me një gamë të ndryshme teknikash për monitorimin e faunës, nën udhëheqjen e ekspertëve, duke përfshirë përdorimin e kamerave për kapjen e imazheve, telemetrinë, stimulimin akustik, survejimet e gjurmëve dhe shenjave, mbledhjen e provave biologjike dhe interpretimin e të dhënave të monitorimit. Këto përvoja tregojnë se shkenca qytetare nuk kufizohet vetëm në mbledhjen e vëzhgimeve; ajo mund të ndihmojë gjithashtu nxënësit të kuptojnë se si gjenerohen, vërtetohen dhe aplikohen informacionet shkencore për ruajtjen e biodiversitetit.

Mësimdhënësit duhet të përshtasin gradualisht aktivitetet me njohuritë dhe aftësitë e nxënësve. Duke filluar me detyra të thjeshta të vëzhgimit dhe identifikimit, nxënësit mund të zhvillojnë aftësitë e nevojshme për punën praktike, para se të kalojnë në aktivitete më të strukturuara të monitorimit dhe interpretimit të të dhënave. Kjo qasje graduale inkurajon pjesëmarrjen aktive, duke nxitur njëherësh kuriozitetin, mendimin kritik dhe një kuptim më të thellë të kërkimeve ekologjike.

Duke përdorur iNaturalist ose Mjetet e Projektit

Platformat digjitale janë mjete të vlefshme për të përfshirë qytetarët në monitorimin e biodiversitetit. Ato mundësojnë regjistrimin e të dhënave në një mënyrë të standardizuar, shpërndarjen e tyre me përdorues dhe ekspertë të tjerë, dhe kombinimin me të dhëna të tjera për të përmirësuar njohuritë për shpërndarjen dhe ruajtjen e specieve.

Në kuadrin e projektit 4PETHABECO, edukatorët dhe nxënësit mund të kontribuojnë në projektin iNaturalist “Bashkohuni me gjurmët e egra: Karnivorët e Adriatikut dhe Jonit”, i cili është krijuar për të mbledhur vëzhgime të arinjve të murrmë, ujqërve gri, rrëqebujve euroaziatikë dhe çakajve të artë në të gjithë rajonin e Adriatikut dhe Jonit. Ky projekt u jep nxënësve mundësinë të marrin pjesë në një iniciativë të vërtetë shkencore popullore, ndërsa mësojnë se si mblidhen, dokumentohen, vërtetohen dhe analizohen të dhënat mbi biodiversitetin.

Kur përdoren mjete digjitale për shkencën qytetare, edukatorët duhet të inkurajojnë nxënësit të regjistrojnë me kujdes vëzhimet, duke ofruar fotografi kur është e mundur, duke zgjedhur vendin më të saktë të mundshëm dhe duke përfshirë shënime relevante. Nxënësit duhet gjithashtu të kuptojnë se jo çdo vëzhim kërkon kontakt të drejtpërdrejtë me një kafshë. Gjurmët, fekalet, shenjat e ushqimit, imazhet nga kamerat e vendosura dhe prova të tjera të zotëruar mund të ofrojnë informacione të vlefshme kur regjistrohen në mënyrë të përshtatshme.

Platformat e shkencës qytetare gjithashtu tregojnë se kërkimi shkencor është një proces bashkëpunues. Observimet e paraqitura nga pjesëmarrësit mund të shqartohen, të diskutohen dhe të identifikohen nga një komunitet përdoruesish dhe ekspertësh, duke i mundësuar nxënësve të përjetojnë se si dituria shkencore përmirësohet përmes bashkëpunimit dhe provave.

Mësuesit mund të përdorin mjetet e projektit, së bashku me aktivitetet në klasë, për të lidhur vëzhgimet e bëra në terren me kërkimet shkencore, duke zhvilluar njëherësh aftësitë digjitale të nxënësve, ndërgjegjësimin mjedisor dhe kuptimin e tyre për monitorimin e biodiversitetit. Në këtë mënyrë, nxënësit mund të përjetojnë pjesëmarrje aktive në projekt, duke parë se si vëzhgimet e tyre personale kontribuojnë në përparimin e njohurive më të gjera në nivel rajonal.

Identifikimi i gjurmëve, shenjave dhe vëzhgimeve

Vëzhgimi i kafshëve grabitqare të mëdha në natyrë është një dukuri e rrallë, sepse këto kafshë zakonisht janë të fshehta dhe shpesh evitojnë praninë e njerëzve. Për këtë arsye, monitorimi i faunës së egër mbështetet shpesh në prova të tërthorta, në vend të vëzhgimeve të drejtpërdrejta. Mësimi për të dalluar këto shenja ndihmon nxënësit të kuptojnë se si studiuesit studiojnë faunën e egër, duke zhvilluar njëherësh aftësitë e vëzhgimit të kujdesshëm.

Duke u bazuar në mjedisin lokal dhe aktivitetin edukativ, nxënësit mund të mësojnë të identifikojnë gjurmët dhe shenjat, ekskrementet, qimet, shenjat e gërryerjes, shenjat e ushqimit, strehat ose imazhet e kapura nga kamerat kurth. Ata duhet gjithashtu të kuptojnë se specie të ndryshme lënë lloje të ndryshme provash dhe se kushtet mjedisore, si moti ose lloji i dheut, mund të ndikojnë në lehtësinë me të cilën mund të dallojnë shenjat.

Aktivitetet duhet të theksojnë vëzhgimin e kujdesshëm, në vend të nxjerrjes së përfundimeve të shpejta. Nxënësit duhet të inkurajohen të dokumentojnë atë që gjejnë me fotografi, shënime dhe informacione rreth vendndodhjes, në vend që të përpiqen të identifikojnë çdo gjurmë në mënyrë të pavarur. Vëzhgimet e pakonfirmuara mund të jenë ende të vlefshme kur regjistrohen qartë dhe mund të shqyrtohen më vonë nga mësuesit, studiuesit ose vullnetarët me përvojë.

Mësimdhënësit duhet gjithashtu të shpjegojnë se disa vëzhgime kërkojnë kujdes të veçantë. Mostrat biologjike nuk duhet të mblidhen, përveç nëse kjo është pjesë e një aktiviteti të autorizuar që kryhet nën mbikëqyrjen e ekspertëve. Respekti për jetën e egër, habitatet dhe kërkesat ligjore duhet gjithmonë të udhëheqë aktivitetet në terren.

Mësimi për të dalluar gjurmët dhe shenjat e tjera në terren, i inkurajon nxënësit të vëzhgojnë natyrën me më shumë kujdes dhe të kuptojnë se njohuritë shkencore shpesh ndërtohen nga pjesë të vogla të provave që mblidhen me kalimin e kohës.

Regjistrimi i të dhënave me cilësi të lartë

Regjistrimi i një vëzhgimi është vetëm hapi i parë në shkencën qytetare. Vlera e një regjistrimi varet kryesisht nga saktësia me të cilën dokumentohet. Mësimi i nxënësve për të regjistruar vëzhgimet me kujdes i ndihmon ata të kuptojnë pse të dhënat e besueshme janë thelbësore për kërkimin shkencor dhe monitorimin e biodiversitetit.

Kur regjistrojnë një vëzhgim të një kafshe mishngrënëse të madhe ose të mesme, nxënësit duhet të ofrojnë sa më shumë informacion të dobishëm që munden. Në varësi të platformës dhe aktivitetit, kjo mund të përfshijë datën dhe orën, vendndodhjen, fotografitë, identifikimin e specieve, llojin e provës së vëzhguar dhe një përshkrim të shkurtër të rrethanave. Fotografitë duhet të tregojnë qartësisht karakteristikat relevante dhe, kur është e mundur, duhet të përfshijnë një shkallë referimi dhe imazhe nga kënde të ndryshme të gjurmëve, shenjave ose provave të tjera.

Nxënësit duhet të mësojnë gjithashtu të dallojnë midis asaj që vërejnë dhe asaj që supozojnë. Për shembull, një fotografi e një gjurme të paidentifikuar duhet të regjistrohet si një vëzhgim i një gjurme, dhe jo të identifikohet automatikisht si gjurmë e një ujku, ariu, rrëqebulli ose çakalli. Kur identifikimi është i pasigurt, nxënësit duhet ta tregojnë këtë, dhe jo të bëjnë një identifikim pa baza të forta. Vëzhgimet e pasigurta, por të dokumentuara mirë, mund të jenë ende të dobishme dhe mund të vlerësohen më vonë nga mësuesit, studiuesit ose pjesëmarrës të tjerë me përvojë.

Informacioni mbi vendndodhjen është veçanërisht i rëndësishëm për monitorimin e biodiversitetit, sepse vëzhgimet mund të kontribuojnë në kuptimin e shpërndarjes së specieve dhe përdorimit të habitateve. Megjithatë, edukatorët duhet të shpjegojnë se të dhënat mbi vendndodhjen duhet gjithmonë të regjistrohen dhe të shpërndahen në mënyrë të përgjegjshme, veçanërisht kur vëzhgimet kanë të bëjnë me specie ose vende të ndjeshme.

Një metodë e dobishme për t’u përdorur në klasë është të krahasohen shembuj të vëzhgimeve të dokumentuara mirë dhe të atyre të dokumentuara dobët. Nxënësit mund të identifikojnë cilat informacione mungojnë dhe të diskutojnë se si kjo ndikon në vlerën e secilit vëzhgim. Ky aktivitet i ndihmon ata të kuptojnë se të dhënat shkencore duhet të jenë mjaft të sakta, të plota dhe të verifikueshme, në mënyrë që të mund të mbështesin një interpretim kuptimplotë.

Nxitja e dokumentimit të kujdesshëm gjithashtu forcon një parim më të gjerë shkencor: cilësia është më e rëndësishme se sasia. Një numër më i vogël vëzhgimesh të besueshme mund të jetë më i dobishëm për kërkimin sesa një numër i madh regjistrash të paplotë ose të pasakta.

Siguria, privatësia dhe verifikimi i të dhënave

Aktivitetet e shkencës qytetare që përfshijnë kafshë të egra duhet gjithmonë të kenë përparësi sigurinë e nxënësve, mësuesve dhe kafshëve. Edukatorët duhet të vendosin rregulla të qarta para aktiviteteve në terren dhe të sigurojnë që nxënësit të kuptojnë se observimi i kafshëve të egra nuk kërkon që të afrohen, të ndjekin ose të shqetësojnë kafshët. Kafshët e mëdha mishngrënëse janë përgjithësisht të fshehura, por mund të ndodhin takime, veçanërisht në zonat ku ka kafshë ose ku ushqimi mund t’i tërheqë ato.

Nxënësit duhet të qëndrojnë me grupin, të ndjekin udhëzimet e mësuesit ose të personit që udhëheq aktivitetin dhe të respektojnë kufizimet e aksesit dhe rregulloret lokale. Aktivitetet praktike duhet të përshtaten me mjedisin lokal, kushtet e motit dhe nivelin e përvojës së pjesëmarrësve.

Qytetari i përgjegjshëm që kontribuon në projekte shkencore duhet të sigurojë edhe mbrojtjen e privatësisë dhe të informacionit delikat. Fotografitë mund të përfshijnë, pa dashje, persona, prona private, automjete ose informacione të tjera që mund të identifikojnë subjektin. Për këtë arsye, edukatorët duhet të inkurajojnë nxënësit të kontrollojnë imazhet para se t’i ndajnë dhe të respektojnë rregullat e privatësisë të platformës që po përdorin.

Vendi ku bëhen vëzhgimet mund të kërkojë kujdes të veçantë. Informacioni rreth strofullave, vendeve të riprodhimit ose vendeve të tjera të rëndësishme për jetën e egër, mund të ekspozojë potencialisht kafshët ndaj ndërhyrjeve. Nxënësit duhet të kuptojnë se të dhënat shkencore të sakta nuk kanë nevojë gjithmonë të shfaqen publikisht me rezolucionin e tyre më të lartë hapësinor. Kur është e përshtatshme, vendet e ndjeshme duhet të trajtohen sipas procedurave të përcaktuara nga platforma, projekti ose autoritetet përgjegjëse.

Verifikimi i të dhënave është një pjesë tjetër e rëndësishme e shkencës qytetare të përgjegjshme. Një vëzhdim i paraqitur në një platformë digjitale nuk është domosdoshmërisht një regjistër shkencor i konfirmuar. Përdorues të tjerë, specialistë ose studiues mund të shqyrtojnë fotografitë, përshkrimet dhe informacionin mbi vendndodhjen dhe të propozojnë ose të konfirmojnë një identifikim.

Mësuesit mund të përdorin këtë proces për të prezantuar nxënësit me konceptin e pasigurisë shkencore. Një vëzhgim mund të ketë fillimisht një identifikim të pasigurt dhe të bëhet më i besueshëm ndërsa disponohen prova shtesë ose vlerësime nga ekspertë. Kjo ofron një shembull praktik se si informacioni shkencor kontrollohet dhe përmirësohet gradualisht.

Si të përdorim rezultatet në klasë

Shkenca qytetare nuk përfundon kur vëzhgimet dërgohen. Përdorimi i të dhënave të mbledhura në klasë u mundëson nxënësve të kuptojnë se si të dhënat individuale mund të kombinohen, analizohen dhe interpretohen për të përgjigjur në pyetje rreth biodiversitetit dhe ruajtjes së jetës së egër.

Duke u bazuar në sasinë dhe llojin e të dhënave të disponueshme, edukatorët mund t’u prezantojnë nxënësve forma të thjeshta të analizës së të dhënave. Për shembull, nxënësit mund të krijojnë harta të vëzhimeve, të krahasojnë të dhëna nga vende ose periudha të ndryshme, të identifikojnë modele në shfaqjen e specieve dhe të diskutojnë shpjegime të mundshme për dallimet. Imazhet nga kamerat e vendosura në natyrë dhe të dhëna të tjera mund të përdoren gjithashtu për të eksploruar pyetje rreth aktivitetit të kafshëve, përdorimit të habitatit dhe ndryshimeve sezonale.

Qëllimi nuk duhet të jetë realizimi i analizave statistikore të ndërlikuara. Pyetjet e thjeshta mund të ofrojnë mundësi të vlefshme për të nxënë. Nxënësit mund të pyesin: Ku u regjistruan shumica e vëzhgimeve? Cilat lloje u vëzhguan? A ishin disa lloje të provave më të shpeshta se të tjerat? A ndryshuan vëzhgimet midis stinëve ose habitateve? Cilat informacione shtesë do të nevojiteshin për t’iu përgjigjur me më shumë siguri këtyre pyetjeve?

Mësuesit duhet gjithashtu të inkurajojnë nxënësit të dallojnë midis vëzhgimit dhe interpretimit. Një përqendrim i të dhënave në një zonë të caktuar nuk do të thotë domosdoshmërisht se ka më shumë kafshë në atë zonë. Mund të pasqyrojë dallime në habitat, aksesueshmëri, përpjekjet e marrjes së mostrave ose numrin e personave që mbledhin të dhëna. Diskutimi i këtyre kufizimeve i ndihmon nxënësit të kuptojnë pse të dhënat shkencore duhet të interpretohen në kontekstin e tyre.

Rezultatet mund të përdoren në lëndë dhe aktivitete të ndryshme të nxënit. Nxënësit mund të krijojnë harta, grafikë ose raporte të shkurtra, të prezantojnë gjetjet para bashkëmoshatarëve, të krahasojnë vëzhgimet e tyre me informacione të publikuara ose të diskutojnë se si të dhënat mund të mbështesin vendimet për ruajtjen e natyrës. Ata gjithashtu mund të reflektojnë mbi kontributin e tyre dhe të analizojnë se si vëzhgimet e ofruara nga qytetarët plotësojnë informacionin e mbledhur përmes programeve profesionale të monitorimit.

Në kuadrin e iniciativës 4PETHABECO, projekti “Bashkohuni me Gjurmët e Egra: Karnivorët Adriatik-Jonë” ofron një mundësi për të lidhur vëzhgimet lokale me një perspektivë më të gjerë rajonale. Nxënësit mund të eksplorojnë se si të dhënat e mbledhura nga pjesëmarrës të ndryshëm kontribuojnë në një pamje të përbashkët të pranisë së karnivorëve të mëdhenj dhe mesatarë në të gjithë rajonin Adriatik-Jonë. Kjo perspektivë, që fillon nga niveli lokal dhe zgjerohet në nivel rajonal, mund të aplikohet më tej në një shkallë më të gjerë, duke i ndihmuar nxënësit të kuptojnë se si të dhënat e biodiversitetit të mbledhura në territore të veçanta mund të kontribuojnë në një bazë të gjerë të njohurive shkencore.

Ky aspekt, që fillon në nivel lokal dhe zgjerohet në nivel global, mund të jetë veçanërisht i vlefshëm për nxënësit. Një vëzhgim i bërë në zonën e shkollës, fshatit ose në ambientin lokal mund të duket në fillim se ka vetëm rëndësi lokale, por kur kombinohet me vëzhgimet e mbledhura nga pjesëmarrës të tjerë, mund të kontribuojë në një kuptim shumë më të gjerë të shpërndarjes së specieve. Kur të dhënat shkëmbehen përmes infrastrukturave të përshtatshme të të dhënave mbi biodiversitetin, siç është Qendra Globale e Informacionit për Biodiversitetin (GBIF), vëzhgimet mund të bëhen të aksesueshme së bashku me të dhënat nga shumë burime dhe vende të tjera. Kjo i ndihmon nxënësit të kuptojnë se një pikë e të dhënave e mbledhur në nivel lokal mund të bëhet pjesë e një grupi më të gjerë të njohurive mbi biodiversitetin, i cili përdoret për kërkim, monitorim dhe ruajtje.

Përdorimi i rezultateve në klasë, rrjedhimisht, e kompleton ciklin e shkencës qytetare: nxënësit vëzhgojnë, regjistrojnë, kontribuojnë, analizojnë dhe komunikojnë informacione. Gjithashtu, bën të dukshëm procesin e regjistrimit të biodiversitetit, duke filluar nga territori lokal dhe duke u zgjeruar në bazat e të dhënave shkencore dhe rrjetet e njohurive. Kjo qasje transformon mbledhjen e të dhënave në një proces të të nxënit aktiv dhe i ndihmon nxënësit të kuptojnë rolin e tyre në krijimin e njohurive rreth biodiversitetit, si dhe vlerën e mundshme të vëzhgimeve të tyre, përtej ambientit të tyre të menjëhershëm.